“Ortak Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Sayfa 163 Meb Yayınları” ulaşabilmek ve dersinizi kolayca yapabilmek için aşağıdaki yayınımızı mutlaka inceleyiniz.

Ortak Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 163

pekişmesinde “Jirau” ve “Şeşen” adı verilen ozanlar önemli rol üstlendiler. Oğuz Kağan dönemindeki Korkut Ata, Cengiz Han dönemindeki Ketbuga (Ulu Jirau), Altın Orda dönemindeki Sıpıra ve daha niceleri XIII-XVI. yüzyıllarda tarihi arenaya giren Kazak jiraularının kökleriydi.

Jirauların eserleri derin bir felsefi düşüncenin yanı sıra, günümüz gazeteceleri gibi biyografik ve günlük hayat ayrıntılarına da aktarmaktadırlar. Bu özelliğiyle Jiralık hem içeriği hem biçimi bakımından folklordan ayrılmakta ve sanatsal boyut kazanmaktadır.

Bu geçek temelinde gelişen Jirau eserleri (şiirleri) Kazak Hanlığı döneminin bir aynası gibi oldu.

Büyük jirauların ilk önemli temsilcileri olan Asan Kayı (Kaygılı) ve Kaztugan'ın (XV. yy.) eserleri, bu dönemde Kazak halkının önemli tarihi olaylarını yansıtıyor. Onların izinden giden Dospambet (XVI. yy.), Şalkiyiz (1465-1560), Esim Han'ın himayesinde yaşamış Jiyembet ve Margaska (XV-XVI.yy.) gibi jiraular ile Zhyraus, eski edebiyat tarihinde özel bir yere sahiptir. XVIII. yüzyılın Kazak edebiyatının en önemli temsilcileri Buhar Jırau Kalkamaoğlu (1668-1781), Aktamberdi (1668-1781), Ümbetey (1706-1778), Tatikara (XVIII.yy.) idi. Sonraki dönemlerin önde gelen savaşı jiraulardan biri olan Nisanbay (1822-1883), Kenesarı Han ile seferi katılmış ve Rus işgalcilerine karşı direniş sırasında savaş alanında kopuzu ile şarkı söyleyerek askerlere manevi güç vermiştir.

Jiraular esas olarak üç çeşit eser üretmekteydiler. Bunlar “tolğau” (felsefi düşünceler, tefekkür), “arnau” (bir kişiye hitaben söylenen şiir), “madaqtau” (övgü) içeren eserlerdir. Jiraular arasında en çok tolğau türü çok kullanılır. Tolğaular, folklor tarzından önemli ölçüde farklılaşmaktadır ve tek müellifli edebil tarzin başlangıcısı oldu. Eserlerde yazar olarak “ben” tutumu açıkça görülmektedir.

Kıscası, jɪrau eserleri kahramanlığıa davet etmekte, milli değerleri yüceltmekte ve devletin önemli vurgu yapmaktadır. Bunun nedeni, jırauların askeri bir komutan, hükümdarın danışmanı, kurultayda ülkenin kaderini ele almak için özel bir statüsü olan bir kişi olmasıydı.

Kəşgarlı Mahmut'un sözüğünde, "yiragu" sözcüğünün bulunması ve onun jirao, ozan, şair anlamına gelmesi jirao geleneğinin çok eski dönemlere dayandığını göstermektedir. (Divânu Lูกati't-Türk, Ankara, 2014. S III, 36).

Ancak 18. yüzyılın sonlarına doğru Kazak Hanlığı'nın işgal edilmesi ve hanlık sistemin çökmesiyle, han, hükümdar ve bunlarla özdeşleşen devletin öneminden bahseden ve destansı eserler ortaya koyan jiranı gelenekleri de yavaş yavaş manevi hayattan düşmeye başlamıştır. Bunun yerine, bireysel şairlerin eserleri ortaya çıkmaya başladı. XIX. yüzyıldan itibaren Kazak şiirinde halkın ihtiyaclarına, sosyopolitik gerilimlere cevap veren, daha çok gündelik olaylara konu edinen şairler oluştur. Bu bağlamda Mahambet, Şerniyaz, Süyünbay Aronoğlu gibi şairlerden bahsedilebilir.

  • Cevap: Bu sayfada soru bulunmamaktadır.

Meb Yayınları Ortak Türk Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 163 ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.