Az Olsun Temiz Olsun Deyiminin Anlamı ve Hikayesi Kısaca

Kartalın kulağına gitmiş ki, şu kara karga mille­tinin ömrü çok uzun olurmuş. Merak etmiş, bir karga bulup ona sormuş:

“Biz ki, şu kuşlar âleminin padîşahlarıyızdır , ama ömrümüz şuncacıktır. Sen nasıl oluyor da böyle uzun yaşayabiliyorsun? Elbet bir sırrı vardır bunun, anlat bakalım!”

Karga:

“Aman, kartal efendi! Ne sırrı, ne efsunu, sebebi ga­yet açıktır."

“Anlat anlat!”

“Biz kargalar leş yeriz bilirsin. Leş dediğin öyle yer­de yatar durur. Ne kaçar, ne debelenir. Çökeriz başına karnımızı doyururuz. Oysa siz öyle misiniz? Gün boyu bir tavuk, üç-beş bıldırcın kapmak için ne zahmetlere girersiniz. Bazen de olur ki, avlanayım derken av olur­sunuz. Anlayacağınız, şu kara kargalar çok yaşıyorsa işte sebebi budur.”

İşin sırrını kapan kartal:

“Madem öyle haydi ben de leş yiyeyim. Bul bir tane de göster sanatının inceliklerini”_%demiş.

Karga, kartalı peşine takıp bir-iki kanat çırpmış, az sonra da bir derenin kıyısında uzanmış yatan, koca­man bir eşek leşi bulmuşlar.

Karga:

“Aman efendim aman!” demiş. “Nasibimize bak!”

Sonra da, eşeğin karnına konuvermiş. Gaga üstüne^ gaga_ vuruyor kopardığı parçaları çiğnemeden yutuyor, bir yandan da, eşek leşinin faziletlerini kartala sayıp' döküyormuş. ”

Kartal tünediği ağaç dalından kargayı izlemeyi bıra­kıp yanına süzülmüş. Ancak, leşin kokusu onu fena çarpmış:

“Aman bu ne pis bir şeydir! Kara karga senin o ko­ca burnun sızlamıyor mu bu kokudan?”

“Yooo..”

Kartal kokuya tahammül edip bir iki lokma didiklediyse de, boğazından geçirememiş. Bakmış olmayacak:

“Aman! Böyle leş yiyerek çok yaşayacaksam kalsın. Temiz temiz yer içerim, ama az yaşarım. Az olsun te­miz olsun!” demiş.

• ••

Bu deyim, “doğru şekilde kazanılmış ‘az’, yanlış yollardan elde edilmiş ‘çoktan iyidir” mânâsında kul­lanılmıştır.