“9. Sınıf Tarih Kavram Öğretimi Kitabı Cevapları Sayfa 283” ulaşabilmek ve dersinizi kolayca yapabilmek için aşağıdaki yayınımızı mutlaka inceleyiniz.

9. Sınıf Tarih Kavram Öğretimi Kitabı Cevapları Sayfa 283

Irak Selçuklu Sultanı Mesud’un Arrân valiliğine tayin ettiği Şemseddin İldeniz, onun ölümünden (1157) sonra çıkan taht kavgalarında desteklediği Arslanşah’ı tahta çıkarmaya muvaffak olmuştu. Arslanşah da minnettar olduğu İldeniz’e “atabeg-i a‘zam” unvanını verdi. Bu suretle Azerbaycan bölgesinde İldenizliler veya Azerbaycan Atabeyleri denilen bir başka atabeylik ortaya çıktı.
Selçuklular’ın Fars hâkimi Melikşah’ın atabeyi olan Muzafferüddin Sungur, Salgurlular denilen ve 1148-1286 yılları arasında İran’ın Fars bölgesinde hüküm süren atabeyliği kurdu.
Büyük Selçuklular ve Suriye Selçukluları’nın yanı sıra atabeylik müessesesi Kirman, Irak ve Anadolu Selçukluları’nda da görülmektedir.

1. Atabey ve atabeylik kavramını açıklayınız.

  • Cevap:

Atabey: Selçuklu sultanlarının erkek çocukları olan meliklerin devlet yönetiminde tecrübe kazanmaları için onları eğiten ve yetiştiren yüksek dereceli devlet görevlilerine verilen addır.

Atabeylik: Selçuklularda meliklerin devlet yönetiminde tecrübe kazanmaları amacıyla atabeyler eşliğinde eyaletlere gönderilmesiyle birlikte ortaya çıkan sisteme atabeylik müessesesi denir. Merkezî otoritenin güç kaybetmesiyle birlikte atabeyler bulundukları bölgelerde bağımsızlıklarını ilan ederek küçük devletler kurmuşlardır. Kurulan bu küçük devletlere verilen addır. 

2. Atabeylik müessesesinin Selçuklu Devleti’ne olumlu ve olumsuz etkileri nelerdir? Açıklayınız.

  • Cevap: 

Olumlu etkileri: Atabeylik müessesesi sayesinde melik denilen şehzadeler devlet yönetiminde deneyim sahibi olmuşlar ve devletin başına geçtiklerinde devleti bu edindikleri tecrübe ile daha iyi yönetmişlerdir. Bu durum Selçuklu Devleti’nin güçlü bir devlet olmasında önemli bir etkiye sahiptir.

Olumsuz Etkileri: Atabeyler doğrudan Selçuklu sultanına bağlı olup bulundukları bölgelerde onların nâibi sıfatıyla âdeta yarı bağımsız bir hükümdar gibi hareket etmişlerdir. Merkezî otoritenin güçlü olduğu dönemlerde atabeyler bağımsızlık yolunda açıkça faaliyette bulunamamışlar, ancak devlet otoritesinin zayıflamasıyla atabeylerin birçoğu nâibi bulundukları şehzadelerin yerine kendi adlarına hâkimiyetlerini icra etmeye başlamışlardır. Böylece birtakım ata- beylikler kurulmuştur. Bu durum Selçuklu Devleti’nin parçalanmasının ve kısa ömürlü olmasının sebebi olmuştur.

3. Selçuklu Devleti’nin zayıflamasıyla bağımsızlık kazanan atabeylikler hangileridir? Kuruldukları bölgeler ve kurucularıyla birlikte yazınız.

  • Cevap: 

Börîler, Şam Atabeyliği: Zahîrüddin Tuğtegin tarafından Şam bölgesinde kuruldu.

Zengîler,Musul Atabeyliği: İmâdüddin Zengî b. Aksungur tarafından Musul bölgesinde kuruldu.

İldenizliler, Azerbaycan Atabeyliği: Şemseddin İldeniz tarafından Azerbaycan bölgesinde kuruldu.

Salgurlular, Fars Atabeyliği: Muzafferüddin Sungur tarafından İran bölgesinde kuruldu.

9. Sınıf Tarih Meb Yayınları Kavram Öğretimi Kitabı Cevapları Sayfa 283 ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.