“9. Sınıf Astronomi ve Uzay Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Sayfa 199 Meb Yayınları” ulaşabilmek ve dersinizi kolayca yapabilmek için aşağıdaki yayınımızı mutlaka inceleyiniz.

9. Sınıf Astronomi ve Uzay Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 199

Laniakea süper kümesinin sınırları içindeki gök adalar, su akıntısının bir vadi doğrultusunda alçalan yolları takip etmesi gibi süper küme merkezindeki büyük çekici kümesine doğru hareket eder. Devasa büyüklükteki süper kümenin bir bilgisayar tarafından oluşturulmuş görünümü Görsel 4.14’te görülmektedir. Bu görselde beyaz noktaların her biri gök ada veya gök ada gruplarını gösterirken beyaz çizgiler gök ada kümelerinin süper küme merkezine doğru hareketini göstermektedir. Lani- akea'nın ana hatları turuncu çizgi ile verilmiş olup siyah nokta Samanyolu gök adasının konumunu göstermektedir.

Gök adalar evrenin içinde rastgele dağılmamıştır. Gözlemler ve kozmolojik haritalamalar gök adaların yalnızca kümeler hâlinde gruplanmadığını, aynı zamanda büyük ölçekte belli bir düzen içinde yer aldığını ortaya koymaktadır. Bu düzenli yapı, gök adaların ve gök ada kümelerinin uzun, iplik benzeri (ipliksi) yapılar boyunca dizilmesiyle ortaya çıkmıştır. Bu yapılara filament denir. Filamentler, birbirlerine bağlı şekilde bir araya gelerek kozmik ağ adı verilen devasa bir yapı oluşturur (Görsel 4.15). Bu ağ, gök adaların yer aldığı bölgeleri birbirine bağlarken aralarda madde miktarının çok az olduğu geniş boşluklar bulundurur. Bu boşluklar gök adaların çok seyrek olduğu veya hiç bulunmadığı düşük yoğunluklu alanlardır. En yoğun bölgeler ipliksilerin kesişim noktalarındadır ve gök ada kümelerinin oluşum yerleridir. İpliksi yapılardaki madde zamanla ipliksiler boyunca en yakın kümeye akar ve ipliksileri giderek daha ince hâle getirir.

Büyük patlamanın hemen sonrasında oluşan ilk madde parçacıklarının bulunduğu yerlerde karanlık madde, normal maddeden önce çökmeye başlamıştır. Karanlık madde ışık yaymaz ama kütle çekimi etkisi oluşturur. Bu nedenle karanlık madde normal maddeyi çevresinde toplamış ve onun da çökmesine neden olmuştur. Evrenin büyük yapıları olan filamentler ve gök ada kümelerinin oluşumunda bu etki kritik öneme sahiptir. Evrendeki karanlık madde, gök adalar henüz oluşmadan önce bu ipliksi yapıları oluşturmuştur. Bir başka deyişle ipliksi yapıların iskeletini karanlık madde oluşturmuş ve normal madde onu takip ederek gök adaları ve gök ada kümelerini meydana getirmiştir. Evrenin genişlemesinde etkili olan karanlık enerji ise kozmik ağ içerisinde büyük boşlukların oluşmasına neden olmuştur.

Evrendeki en büyük yapılardan biri de gök ada duvarlarıdır. Gök ada duvarları; evrendeki gök adaların ve gök ada kümelerinin oluşturduğu, yüz milyonlarca hatta milyarlarca ışık yılı uzunluğunda ve üç boyutlu olarak bakıldığında düzlemsel ya da tabaka benzeri büyük kozmik yapılardır. Bu yapılar, gök ada kümeleri ve filamentlerin birleştiği bölgelerde yer alır ve evrenin büyük ölçekli yapısında en yoğun madde birikimlerini temsil eder. Gök ada duvarları doğ-

  • Cevap: Bu sayfada soru bulunmamaktadır.

9. Sınıf Meb Yayınları Astronomi ve Uzay Bilimleri Ders Kitabı Sayfa 199 ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.