[giris]8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Adım Adım Yayınları Sayfa 28-29-31-32 Cevapları ve Soruları[/giris] 8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Adım Adım Yayınları Sayfa 28
DNA'NIN YAPISI DNA, çift sarmal yapıdadır. DNA’nın temel yapı birimleri nükleotidlerdir. Bir nükleotidin yapısında fosfat, deoksiriboz şekeri ve organik baz bulunur.
Fosfat + Deoksiriboz şekeri + Organik baz = Nükleotid DNA’nın yapısında adenin (A), guanin (G), sitozin (C) ve timin (T) olmak üzere dört çeşit organik baz vardır. Nükleotidler, yapısında bulunan organik baza göre isimlendirilir. Aşağıdaki şekillerde nükleotidlerin yapıları verilmiştir. Şekilleri inceleyiniz. Bu nükleotid, yapısında guanin bazı olduğundan guanin nükleotid olarak adlandırılır. Bu nükleotid, yapısında adenin bazı olduğundan adenin nükleotid olarak adlandırılır. Bu nükleotid, yapısında sitozin bazı olduğundan sitozin nükleotid olarak adlandırılır. Bu nükleotid, yapısında timin bazı olduğundan timin nükleotid olarak adlandırılır.
  • Cevap: Bu sayfada soru bulunmamaktadır.
8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Adım Adım Yayınları Sayfa 29

Bir DNA molekülünü oluşturan nükleotidler belirli bir kurala göre karşılıklı olarak dizilir. DNA’da adenin nükleotidin (A) karşısında timin nükleotid (T), guanin nükleotidin (G) karşısında ise sitozin nükleotid (C) bulunur. Bu nedenle bir DNA molekülündeki adenin nükleotid sayısı, timin nükleotid sayısına; sitozin nükleotid sayısı, guanin nükleotid sayısına eşittir. Nükleotidlerin farklı sıralarda dizilmesi sonucu farklı DNA zincirleri meydana gelir. Yanda verilen DNA modelini inceleyiniz.

ETKİNLİK

DNA MODELİ OLUŞTURALIM

Gerekli Malzemeler: 6 adet plastik pipet, makas, cetvel, 18 adet ataş, dörder adet kırmızı ve mavi raptiye, beşer adet sarı ve yeşil raptiye, bant.

Yapım Aşamaları

1. Dörder kişilik gruplar oluşturunuz. 2. Plastik pipetlerden üçer santimetre uzunluğunda 18 adet parça kesiniz (Bu işlem sırasında öğretmeninizden yardım isteyiniz.). 3. Yanda verilen görseldeki gibi ataşları, ataşların yarısı dışta kalacak şekilde pipet parçalarının ucuna geçiriniz. 4. Pipet parçalarının üzerine raptiyeleri takarak nükleotid modellerini oluşturunuz (Bu işlem sırasında öğretmeninizden yardım isteyiniz.). 5. Elde ettiğiniz 18 adet nükleotid modelinden 9 tanesiyle bir zincir oluşturunuz. Bunu yaparken bir modelin ataşını, diğer modelin pipetine geçiriniz. 6. Birinci zincirdeki kırmızı raptiyenin karşısına mavi, sarı raptiyenin karşısına yeşil raptiye gelecek şekilde ikinci bir zincir oluşturunuz. 7. İki zinciri sarmal olarak birbirine dolayınız. Pipetlerin birleşme noktalarını bantlayınız.

Sonuca Varma

1. Yaptığınız DNA modelindeki pipet, ataş ve raptiye hangi yapıları temsil etmektedir?

  • Cevap:

Pipet: Şeker fosfat gövdesi
Ataş: Baz çifti
Raptiye: DNA zincirleri

2. Yaptığınız DNA modelinde karşılıklı gelen raptiyelerin renklerine dikkat etmenizin sebebi nedir?

  • Cevap: DNA'nın yapısından dolayı bazlar çiftler halinde eşleşir. Bu çiftlerde Adenin karşısına Timin, Guanın karşısına ise Sitozin nükleotidi gelerek eşleşir. Bu yüzden renklere dikkat ederiz.
8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Adım Adım Yayınları Sayfa 30

Aşağıda bu şekilde oluşturulabilecek kelimelere bazı örnekler verilmiştir.

Oyunumuzda aynı harfleri kullanarak birbirinden farklı anlamlar taşıyan üç kelime elde ettik. Bu örnekte olduğu gibi DNA’nın yapısındaki dört nükleotidin farklı sayılarda ve şekillerde dizilmesiyle birbirinden farklı DNA molekülleri meydana gelir. Canlı türlerinin birbirinden farklı özellikler göstermesinin sebebi bu farklı dizilimlerdir. Yine aynı kromozom sayısına sahip bazı canlıların (güvercin ve soğan) farklı türde olabilmesinin sebeplerinden biri nükleotidlerin sayısı ve bunların dizilişidir. Aynı kromozom sayısına sahip canlıların DNA’larında farklı sayı ve dizilimlerde nükleotid bulunabilir. Bu durum da kalıtsal çeşitliliğe neden olur.

Bir canlıya ait kalıtsal bilgileri taşıyan DNA molekülü, çevresel faktörler ve kimyasal maddelerin etkisiyle hasar görebilir. DNA molekülünün yapısında meydana gelen bu hasarlar, canlının kalıtsal yapısında değişime neden olabilmektedir. DNA’nın tek zincirinde hasar meydana geldiğinde DNA molekülü kendini onarmakta, her iki zincirde karşılıklı olarak hasar meydana geldiğinde ise onarama- maktadır. Aşağıdaki şekilleri inceleyiniz. Bu DNA molekülündeki hasar onarılabilir. Çünkü karşılıklı nükleotidlerin tek zincirinde hasar vardır. Adenin nükleotidin karşısına timin, timin nükleotidin karşısına adenin nükleotid gelir. Bu DNA molekülündeki hasar onarılamaz. Çünkü her iki zincirde karşılıklı olarak hasar meydana gelmiştir.

  • Cevap: Bu sayfada soru bulunmamaktadır.
8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Adım Adım Yayınları Sayfa 31

DNA'NIN KENDİNİ EŞLEMESİ

Canlıların büyüyüp gelişmesi, yıpranan dokuların onarılması, bazı bir hücreli canlıların çoğalması için hücrelerin bölünmesi gerekir. Hücre bölünmesi sonucu yeni hücreler oluşur. Kalıtsal bilgilerin yeni oluşan hücrelere aktarılması için hücre bölünmesi öncesinde DNA kendini eşler. DNA’nın kendini eşleme aşamalarını şöyle sıralayabiliriz:

1. Kendini eşlemek üzere olan DNA molekülü 2. DNA kendini eşlemeden önce DNA’yı oluşturan iki zincir birbirinden ayrılır. 3. Sitoplazmada serbest hâlde bulunan nükleotidler çekirdeğin içerisine girer. 5. Oluşan DNA molekülleri, başlangıçtaki DNA molekülünün aynısıdır. 4. Bu nükleotidler, DNA’nın açık kalan kısmındaki nükleotidlerle eşleşir. Bu sırada adenin nükleotidin karşısına timin nükleotid, guanin nükleotidin karşısına ise sitozin nükleotid gelir.

29. sayfadaki etkinlikte yaptığınız DNA modeli üzerinde DNA’nın kendini nasıl eşlediğini arkadaşlarınıza anlatınız.

  • Cevap: DNA eşlenmesinde ilk adım, DNA molekülünün ikili sarmal yapısının açılmasıdır. Bu işlem, DNA'nın bütünleyici bazlarını bir arada tutan hidrojen bağlarını kıran helikaz enzimi tarafından gerçekleştirilir.
8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Adım Adım Yayınları Sayfa 32
A. Mahallelerin ilçeleri, ilçelerin illeri, illerin de ülkeleri oluşturduğunu biliyorsunuz. Bir ülke ve onu oluşturan yerleşim birimlerinin (mahalle, ilçe, il) büyüklükleri ile kalıtsal özelliklere etki eden yapıların büyüklüklerini eşleştirerek aşağıya yazınız.
  • Cevap:

Kromozom: Ülke
DNA: İl
Nükleotid: Mahalle
Gen: İlçe
B. Aşağıdaki tabloda DNA’yı oluşturan yapılar verilmiştir. Kutucuk numaralarını kullanarak soruları cevaplayınız. Cevaplarınızı defterinize yazınız.
a. Hangi kutucuklarda verilen yapılar bir araya gelerek adenin nükleotidi oluşturur?
  • Cevap: 1, 4, 5

b. Hangi kutucuklarda verilen yapılar bir araya gelerek timin nükleotidi oluşturur?
  • Cevap: 1, 5, 6

c. Hangi kutucuklarda verilen yapılar bir araya gelerek sitozin nükleotidi oluşturur?
  • Cevap: 1, 3, 5

ç. Hangi kutucuklarda verilen yapılar bir araya gelerek guanin nükleotidi oluşturur?
  • Cevap: 1, 2, 5

d. Hangi kutucuklarda verilen yapılar bütün nükleotidlerde bulunur?
  • Cevap: 1, 5

C. Aşağıdaki soruların cevaplarını defterinize yazınız.
1. DNA kendini nasıl eşler?
  • Cevap: DNA yı oluşturan nükleotidler arasındaki hidrojen bağları kopar. Bu şekilde bir birinden ayrılmış olan zincirler, her biri iki tamamlayıcı zincir sentezinde kalıp gibi rol oynarlar. Daha sonra kendini eşler. Bu olaya DNA replikasyonu da denir.

2. Kromozom sayısı ile canlıların gelişmişlik düzeyleri arasında bir ilişki var mıdır? Neden?
  • Cevap: Bu DNA'ların üzerinde de GEN adı verilen belirli bölgelerde genetik yapı şifrelenmiştir. Kromozom sayıları 2n ile gösterilir. Bu, canlıdaki mevcut kromozomun yarısının anneden ve yarısının da babadan geldiğini ifade etmektedir. Canlıların gelişmişlik düzeyi ile kromozom sayıları arasında doğrudan bir ilgi yoktur.

3. DNA’nın yapısı nasıldır?
  • Cevap: Canlılarda DNA genelde tek bir molekül değil, birbirine sıkıca sarılı bir çift molekülden oluşur. Bu iki uzun iplik sarmaşık gibi birbirine sarılarak bir çift sarmal oluşturur. Nükleotit birimler bir şeker, bir fosfat ve bir bazdan oluşurlar. DNA ipliğinin omurgası almaşıklı şeker ve fosfat artıklarından oluşur.

4. Bir DNA molekülünde adenin nükleotidin sayısına eşit olan nükleotid türü nedir?
  • Cevap:
Nükleik asitler, DNA ve RNA olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. DNA ( deoksiribo nükleik asit) ve RNA ( ribonükleik asit) ‘ nın yapı taşı olan nükleotidler monomerik birimlerdir. DNA yapısı DNA genetik bilgi taşır (nükleotid sekansında şifrelenmiş olarak). DNA molekülünün bir RNA veya protein molekülünün sentezi için gerekli bilgiyi taşıyan bir segmenti ‘gen’ olarak tanımlanır. Fosforik asit ve deoksiriboz ünitelerinin oluşturduğu iki paralel zincirden oluşur. Pürin ve pirimidin bazlarınca çapraz olarak bağlanan bir nükleotid 3 bölümden oluşur
5. Bir DNA molekülünde guanin nükleotidin sayısına eşit olan nükleotid türü nedir?
  • Cevap:
Guanin sayısı = Sitozin sayısı Adenin sayısı = Timin sayısı “8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Adım Adım Yayınları Sayfa 28-29-31-32 Cevapları” beğendiyseniz sosyal medyada paylaşabilir ve  aşağıda bulunan emojilerle duygularınızı ifade edebilirsiniz :)