[giris]8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Adım Adım Yayınları Sayfa 156-157-158-159 Cevapları ve Soruları[/giris] [syf]8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Adım Adım Yayınları Sayfa 156[/syf]

BESİN ZİNCİRİ VE ENERJİ AKIŞI

Basından

İzmir’in Ödemiş ilçesine bağlı Yılanlı köyüne adını veren yılanlar, tarımda kullanılan ilaçlar nedeniyle yok olunca köydeki ekili alanlar ve evlerdeki ambarlar tarla farelerinin istilasına uğradı. Binlerce fare, Yılanlı köyünün yakınlarındaki Kemer ve Hacıhasan köylerinde yaşayan vatandaşların tarım ürünlerini ve evlerdeki yiyeceklerini talan etti. Yılanlı köyünün muhtarı, “Kullandığımız tarım ilaçları nedeniyle köyümüzde neredeyse hiç yılan kalmadı. Bu durum farelerin sayısını hızla artırdı. Bu nedenle av sezonunda farelerle beslenen sansar, tilki, yılan ve şahin avını yasakladık. Aynı zamanda tarlalarımızda yaşatmak için yılan arıyoruz.” dedi.

Okuduğunuz gazete haberinde canlılar arasındaki beslenme ilişkilerinin insan yaşamına etkisine dair bir örnek verilmiştir. Farelerin besin kaynağı tarladaki ekinler, yılanların besin kaynağı ise farelerdir. Fareler aynı zamanda sansar, tilki ve şahinin de besin kaynağıdır. Tarım ilaçlarından olumsuz etkilenen yılanların sayısı azalınca farelerin sayısı artmıştır. Sayıları artan fareler besin ihtiyaçlarını karşılamak için köylülerin ekili alanlarını ve evlerindeki yiyeceklerini talan etmiştir.

Belirli bir alanda bulunan canlılar ile bunları saran çevrenin karşılıklı ilişkileri ile meydana gelen sisteme ekosistem adı verilir. Bir ekosistemde yaşayan canlılar, yaşamlarını devam ettirmek için ihtiyaç duydukları enerjiyi ekosistemdeki canlı ve cansız faktörlerden karşılar. Canlılar enerji ihtiyaçlarını karşılamaları bakımından üç grupta İncelenmektedir.

1. Üreticiler: Hücrelerinde bulunan klorofiller sayesinde kendi besinlerini üreten canlı grubudur. Bu canlılar ürettikleri besinlerin bir kısmını kendi enerji ihtiyaçlarını karşılamak için kullanır. Kalan besinler ise depo edilir. Siyano bakteriler, yeşil bitkiler ve öglena üretici canlılara örnek verilebilir.

2. Tüketiciler: Kendi besinlerini üretemeyen canlı grubudur. Tüketiciler besin ihtiyacını başka canlılarla beslenerek karşılar. Keçi, çekirge, inek ve zebra gibi canlılar besin kaynağı olarak üreticileri kullandığından otçuiiar olarak bilinir. Kartal, aslan, köpek balığı ve kurt gibi canlılar ise üreticileri besin olarak kullanan tüketici canlılarla beslenir. Bu canlılara etçiller denir. Ayı, fare ve maymun ise hem üreticileri hem de tüketicileri besin kaynağı olarak kullandığından hem otçul hem de etçildir. İnsan da besin ihtiyacını karşılama bakımından hem etçil hem otçuldur.

3. Ayrıştırıcılar: Bitki ve hayvan atıklarını ayrıştırarak hem kendi besin ve enerji ihtiyaçlarını karşılayan hem de atık maddeleri diğer canlıların kullanabileceği şekle dönüştüren canlı grubudur. Bazı bakteriler, şapkalı mantarlar ve küf mantarları ayrıştırıcılara örnek verilebilir.

  • Cevap: Bu sayfada soru bulunmamaktadır.
[syf]8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Adım Adım Yayınları Sayfa 157[/syf]

Bir ekosistemdeki canlıların beslenme ilişkilerini ifade eden sıralamaya besin zinciri adı verilir. Aşağıda verilen besin zincirini inceleyiniz.

Bu şekilde besin zincirinin olduğu bir ekosistemde atmaca enerji ihtiyacını yılandan, yılan fareden, fare çekirgeden, çekirge ise çimenden karşılar. Buna göre çekirge, fare, yılan, şapkalı mantar ve atmaca tüketici canlılardır. Fakat çimen enerji ihtiyacını fotosentez sonucu ürettiği besinlerden elde eder. Çimen üretici bir canlıdır. Ayrıştırıcılar ise bu besin zincirindeki canlı atıkları veya kalıntılarını ayrıştırarak besin ve enerji ihtiyaçlarını karşılar. Her besin zinciri mutlaka bir üretici canlıyla başlar. Bu besin zincirinde çimen olmasaydı hangi durumlarla karşılaşılırdı? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla tartışınız.

  • Cevap: Çimen üretici bir canlıdır. Ayrıştırıcılar ise bu besin zincirindeki canlı atıkları veya kalıntılarını ayrıştırarak besin ve enerji ihtiyaçlarını karşılar. Her besin zinciri mutlaka bir üretici canlıyla başlar.
[syf]8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Adım Adım Yayınları Sayfa 158[/syf]

Canlılar beslenme faaliyetleri sırasında vücutlarına besinle birlikte ekosistemdeki bazı zararlı maddeleri de alır. Bu maddelerin bir kısmı boşaltım yoluyla vücuttan uzaklaştırılır, bir kısmı ise canlı vücudunda birikir. Biyolojik birikim olarak adlandırılan bu maddeler canlı vücudunun işleyişini olumsuz etkiler.

Bir ekoloji piramidinde alt basamaktan üst basamaklara çıktıkça aşağıdaki durumlar gözlemlenir:

• Canlıların vücut büyüklüğü genelde artar. Önceki sayfada verilen ekoloji piramidindeki en büyük canlı, piramidin en üst basamağındaki atmacadır. • Canlı türlerinin birey sayısı genelde azalır. Önceki sayfada verilen ekoloji piramidindeki birey sayısı en az olan canlı, piramidin en üst basamağındaki atmacadır. • Aktarılan enerji miktarı azalır. Canlılar alt basamaktan aldıkları enerjinin büyük kısmını yaşamsal faaliyetlerini devam ettirmek için kullanır. Canlı vücudunda depo edilen enerji ise üst basamağa aktarılır. Bir ekoloji piramidinde alt basamaktaki enerjinin yaklaşık %10’u bir üst basamağa aktarılır. • Biyolojik birikim artar. Çünkü alt enerji basamağındaki canlıyı besin olarak tüketen canlı, tükettiği canlının vücudundaki zararlı maddeleri de bünyesine alır.

Doğadaki her canlı besin zincirinin bir parçasıdır. Bazı canlılar tek bir canlıyla beslenmeyebilir. Bazen bir canlı birden fazla canlının besin kaynağı olabilir. Bu durumda besin zincirleri birbirleriyle kesişir. Birden fazla besin zincirinin iç içe geçmesiyle oluşan beslenme şekli besin ağı olarak adlandırılır. Besin ağındaki bir canlı sayısının azalması ekosistemdeki canlıların türü ve sayısında değişime yol açar. Ünitemizin başlangıcındaki gazete haberinde yılanların sayısının azalmasıyla farelerin sayısının arttığını ve artan farelerin ekili alanlardaki bitkilerin sayısını azalttığını hatırlayınız.

Aşağıdaki görselde bir kara ekosisteminde yaşayan canlılar verilmiştir. Bu ekosistemdeki üretici, tüketici ve ayrıştırıcı canlıları belirtiniz.

  • Cevap: Ağaçlar, bitkiler üretici canlılardır. Sincap, tavşan, tırtıl, solucan ayrıştırıcı canlılar iken kartal ve ayı ise tüketici canlılardır.
[syf]8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Adım Adım Yayınları Sayfa 159[/syf] Yukarıda verilen görsel bir kara ekosistemindeki besin zincirine aittir. Bu besin zinciri ile ilgili verilen soruları cevaplayınız. 1. Hangi canlı veya canlılar üreticidir?
  • Cevap: Ot
2. Hangi canlı veya canlılar tüketicidir?
  • Cevap: Tırtıl, kurbağa, baykuş, mantar
3. Hangi canlı veya canlılar ayrıştırıcıdır?
  • Cevap: Mantar
4. Hangi canlı veya canlılar fotosentez yapar?
  • Cevap: Ot
B Aşağıda bir ekoloji piramidindeki canlıların beslenme ilişkileri açıklanmıştır. Buna göre harflerle belirtilen bu canlıları aşağıdaki ekoloji piramidine yerleştiriniz. • A canlısının vücut büyüklüğü en fazladır. • B canlısı üreticidir. • D canlısı C canlısıyla beslenir. • E canlısı, enerji ihtiyacını D canlısından karşılar. • F canlısı, canlı atıklarını veya kalıntılarını ayrıştırarak enerji ihtiyacını karşılar.
  • Cevap:
“8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Adım Adım Yayınları Sayfa 156-157-158-159 Cevapları” beğendiyseniz sosyal medyada paylaşabilir ve  aşağıda bulunan emojilerle duygularınızı ifade edebilirsiniz :)