[giris]7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Yıldırım Yayınları Sayfa 78-79-80-81 Cevapları ve Soruları[/giris] [syf]7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Yıldırım Yayınları Sayfa 78[/syf]

Bir cisim hareket ediyorsa kinetik enerjisi vardır. Kinetik enerjinin büyüklüğü cismin süratine ve kütlesine bağlıdır. Bir cismin sürati ne kadar büyükse kinetik enerjisi de o kadar büyüktür. Örneğin aynı kütleye (m1 = m2 = 1635 kg) sahip iki otomobilden biri 60 km/h diğeri 90 km/h süratle hareket ediyorsa 90 km/h süratle hareket eden otomobilin kinetik enerjisi 60 km/h süratle giden otomobilin kinetik enerjisinden büyüktür.

Hareketli cisimlerin kütleleri karşılaştırıldığında kütlesi büyük olan cisimlerin kinetik enerjilerinin de büyük olacağı söylenebilir. Örneğin 60 km/h süratle hareket eden kamyonla (m1 = 18 500 kg) aynı süratteki otomobil (m2 = 1635 kg) karşılaştırıldığında kütlesi büyük olan kamyonun kinetik enerjisi, otomobilin kinetik enerjisinden büyük olur.

Potansiyel Enerji

Sadece hareketli varlıklar mı enerjiye sahiptir?

  • Cevap: Örneğin dalda duran bir elmanın çekim potansiyel enerjisi bulunmaktadır. Ancak bu elma dalından koparak yere düştüğü sırada çekim potansiyel enerjisi azalır. Ve bunun yerine hareket (kinetik) enerjisine dönüşür. Burada enerji yok olmadığı gibi ayrıca yeni bir enerji ortaya çıkmamıştır. Sadece ve sadece bulunan enerji dönüşüm geçirmiştir.

Duvarda asılı bir tablonun enerjisi var mıdır? Peki, bu tablo duvara asılırken iş yapılmış mıdır?

  • Cevap: Enerji bilimi açısından değerlendirdiğimizde ise, maddelerin bünyelerinde sakladıkları enerjiye potansiyel enerji denmektedir. Havadaki bulutların, dalında duran meyvenin, masa üstündeki vazonun, duvardaki tablonun, barajlarda toplanan suyun, uçan kuşların yere göre potansiyel enerjileri vardır.
[syf]7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Yıldırım Yayınları Sayfa 79[/syf]

Çekim Potansiyel Enerjisi

Yandaki görselde kitaplığın raflarında bulunan kitapların belli bir konumu vardır. Bu kitaplar raflara yerleştirilirken her birine yerden yüksekliğine ve bu yüksekliğe kaldırılırken uygulanan kuvvetin büyüklüğüne bağlı olarak bir enerji aktarılmıştır. Bu enerji, kitapların potansiyel enerjisidir. Yerden belli yüksekliklerde bulunan cisimlerin sahip olduğu potansiyel enerjiye çekim potansiyel enerjisi adı verilir. Raflarda bulunan kitapların hepsinin sahip olduğu çekim potansiyel enerjisi birbirine eşit midir? Kinetik enerji gibi çekim potansiyel enerjisinin de bağlı olduğu faktörler var mıdır? Varsa bu faktörler nelerdir? Bu sorulara cevap aramak için sıradaki etkinliği yapınız.

ÇEKİM POTANSİYEL ENERJİSİ NELERE BAĞLIDIR?

Gerekli Malzeme

• Oyuncak futbol ya da basketbol topu • Plastik top • Leğen • Kum • Cetvel

Amaç: Çekim potansiyel enerjisinin nelere bağlı olduğunu keşfetmek

İzlenen Yol

1. Leğene kumu doldurup üzerini düzleştiriniz. 2. Basketbol ya da futbol topunu önce 50 cm sonra 100 cm yükseklikten bırakarak topun kum üzerinde bıraktığı izlerin derinliklerini inceleyiniz ve cetvelle ölçünüz. Ölçülerinizi tabloya kaydediniz. 3. Kum yüzeyini yeniden düzleyiniz. Basketbol ya da futbol topu ile plastik topu 100 cm yükseklikten sırayla bırakınız. Topların kum üzerinde bıraktığı izlerin derinliklerini inceleyiniz ve cetvelle ölçünüz.

Sonuç

• Hangi denemelerinizde kum üzerinde daha derin izler oluştu? Bunun sebebi ne olabilir?

  • Cevap: Daha yüksekten bıraktığımız topun daha fazla izler bıraktığını görürüz. Çünkü daha çok ağırlığa sahip olarak hız ile beraber kuvvet uygular kuma.

• Kum üzerinde topların bıraktığı izlerin derinliği, çekim potansiyel enerjisinin cismin ağırlığı ve yerden yüksekliği ile bir ilişkisi olduğunu gösterir mi? Cevabınızı verilerinize dayanarak açıklayınız.

  • Cevap: Bir cismi yerden yükseğe kaldırdığınızda cismi etkileyen yer çekimi kuvvetini (ağırlığını) yenmek için cisme kuvvet uygularsınız ve iş yapmış olursunuz. İş yapmak için harcadığınız enerji cisimde çekim potansiyel enerjisi olarak depolanır. Bir cismin çekim potansiyel enerjisi cismin yerden yüksekliğine ve ağırlığına bağlıdır.
[syf]7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Yıldırım Yayınları Sayfa 80[/syf]

Bir cismi yerden yükseğe kaldırdığınızda cismi etkileyen yer çekimi kuvvetini (ağırlığını) yenmek için cisme kuvvet uygularsınız ve iş yapmış olursunuz. İş yapmak için harcadığınız enerji cisimde çekim potansiyel enerjisi olarak depolanır. Bir cismin çekim potansiyel enerjisi cismin yerden yüksekliğine ve ağırlığına bağlıdır.

Yandaki şekilde yerden yükseklikleri aynı, ağırlıkları farklı iki cisim görülmektedir. 2N ağırlığındaki cismin çekim potansiyel enerjisi 1N ağırlığındaki cisimden daha fazladır. Yaptığınız etkinlikte aynı yükseklikten bırakılan toplardan basketbol ya da futbol topunun kumdaki izinin plastik topun izinden daha derin olmasının nedeni, plastik toptan daha ağır olan basketbol topunun çekim potansiyel enerjisinin daha fazla olmasıdır. Bir cismin ağırlığı ne kadar büyükse çekim potansiyel enerjisi de o kadar büyük olur.

Yandaki şekilde görülen cisimlerin ağırlıkları aynı olmasına karşılık yerden yükseklikleri farklıdır. Bir cisim yukarı kaldırıldığında yer çekimi kuvvetini yenmek için cisme kuvvet uygulanır ve iş yapılmış olur. Yapılan iş, kaldırılan cisimde çekim potansiyel enerjisi olarak depolanır. Bir cismin yerden yüksekliği arttıkça çekim potansiyel enerjisi de artar.

Esneklik Potansiyel Enerjisi

Cisimler konumlarından dolayı çekim potansiyel enerjisine sahip oldukları gibi durumlarından dolayı da potansiyel enerjiye sahip olabilir. Kurmalı oyuncak arabanın içinde bir yay vardır. Zemberek kurulduğunda yay sıkıştırılarak yayda potansiyel enerji depolanır. Depolanan bu enerji yayın gevşemesiyle birlikte arabanın hareket etmesini sağlar ve araba yol alarak bir iş yapar. Yay gibi esnek cisimlerin sıkışması ve gerilmesi sonucunda sahip oldukları enerjiye esneklik potansiyel enerjisi adı verilir.

  • Cevap: Bu sayfada soru bulunmamaktır.
[syf]7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Yıldırım Yayınları Sayfa 81[/syf]

Esnek cisimler sıkıştırdıklarında ya da gerildikierinde esneklik potansiyel enerjisine sahip olur. Yandaki şekilde görüldüğü gibi yayın üzerine bir cisim konup yay önce sıkıştırılır sonra serbest bırakılırsa cisim ileri doğru fırlar. Yay ne kadar sıkıştırılırsa yayda depolanan esneklik potansiyel enerjisi de o kadar fazla olur. Benzer durum, yayın gerilmesi için de geçerlidir. Yandaki şekilde görüldüğü gibi yayın ucuna bir cisim bağlanıp yay gerildikten sonra serbest bırakılırsa yay cismi çeker. Yayın gerilme miktarı arttıkça depolanan esneklik potansiyel enerjisi de artar. Esneklik potansiyel enerjisi yayın sıkışma ve gerilme miktarına bağlı olduğu gibi yayın cinsine de bağlıdır. Örneğin kalın yay ile ince yay aynı miktarda sıkıştırıldığında kalın yayda depolanan esneklik potansiyel enerjisi daha fazla olur.

Yandaki şekilde görüldüğü gibi sarım sayıları aynı, kalınlığı farklı olan yaylar, eşit miktarda sıkıştırılıp üstlerine özdeş cisimler konulduktan sonra serbest bırakılırsa özdeş cisimler farklı yüksekliklere çıkar. Bunun sebebi kalın yayda depolanan esneklik potansiyel enerjisinin ince yaydakinden daha fazla olmasıdır. Sonuç olarak esneklik potansiyel enerjisi, sıkıştırılan veya gerilen cismin esneklik özelliğine, sıkıştırılma veya gerilme miktarına bağlıdır. Şekildeki sistemde yüzey sürtünmesizdir. Eğik düzlem üzerindeki O noktasından cisim serbest bırakılıyor. Cisim sürtünmesiz yatay düzlemde yaya çarpıp yayı sıkıştırıyor.

Cisim O ve A noktalarında hangi enerjilere sahiptir?

  • Cevap: Farklı enerjilere sahiptirler. Sarım sayıları aynı, kalınlığı farklı olan yaylar, eşit miktarda sıkıştırılıp üstlerine özdeş cisimler konulduktan sonra serbest bırakılırsa özdeş cisimler farklı yüksekliklere çıkar. Bunun sebebi kalın yayda depolanan esneklik potansiyel enerjisinin ince yaydakinden daha fazla olmasıdır. Sonuç olarak esneklik potansiyel enerjisi, sıkıştırılan veya gerilen cismin esneklik özelliğine, sıkıştırılma veya gerilme miktarına bağlıdır.
“7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Yıldırım Yayınları Sayfa 78-79-80-81 Cevapları” beğendiyseniz sosyal medyada paylaşabilir ve  aşağıda bulunan emojilerle duygularınızı ifade edebilirsiniz :)