[giris]7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Yıldırım Yayınları Sayfa 171-172 Cevapları ve Soruları[/giris] [syf]7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Yıldırım Yayınları Sayfa 171[/syf] Merceklerde Işığın Kırılması Pencereden dışarı baktığınızda dışarıdaki varlıkları oldukları gibi görebilirsiniz. Ancak su dolu bir bardaktan baktığınızda gördükleriniz gerçeğinden biraz daha farklıdır. Görüntünün şekli bozulmuş hatta görüntü ters dönmüş olabilir. Bunun nedeni, su dolu bardağın bir mercek gibi davranmasıdır. Mercekler, cam ya da saydam plastikten yapılır. Mercekler içlerinden geçen ışığı bir yöne kıracak biçimde şekillendirilir. Bir küresel yüzey ve düzlem tarafından veya iki küresel yüzey tarafından sınırlanmış saydam cisimlere mercek adı verilir. Küresel yüzeyler arasında kalan saydam ortam yandaki şekilde görüldüğü gibiyse bu merceklere ince kenarlı mercek denir. Şekilde de görüldüğü gibi bu merceklerin kenarları ince, ortası şişkindir. Bu mercekler yakınsak mercekler olarak da adlandırılır. Küresel yüzeyler arasında kalan saydam ortam yanda verilen şekildeki gibi ise bu merceklere kalın kenarlı mercek adı verilir. Kalın kenarlı merceklerin kenarları kalın, ortası incedir. Bu mercekler ıraksak mercekler olarak da adlandırılır. İnce ve kalın kenarlı merceklerde ışığın nasıl kırıldığını ve bu kırılmanın görüntüyü nasıl değiştirdiğini incelemek için aşağıdaki etkinliği yapınız. IŞIK MERCEKTEN GEÇERKEN NASIL KIRILIR? Gerekli Malzeme • İnce ve kalın kenarlı mercekler • Tarak • El feneri • Oyun hamuru Amaç: Işığın ince ve kalın kenarlı merceklerde nasıl kırıldığını gözlemlemek İzlenen Yol 1. Merceklerin kenarlarının ve orta kısımlarının incelik ve kalınlıklarını belirleyiniz. İnce ve kalın kenarlı mercekler olarak iki gruba ayırınız. 2. Bu mercekleri kitabınızdaki yazıların üzerine tutarak verdikleri görüntüleri inceleyiniz. Yazıların hangi mercekte küçük, hangi mercekte büyük göründüğünü belirleyiniz. 3. Oyun hamurunu kullanarak ince kenarlı merceği ve tarağı aralarında 10-15 cm uzaklık bulunacak şekilde masanın üzerine yerleştiriniz. 4. Ortamı karartıp el fenerinin ışık vermesini sağlayınız. 5. El fenerinden yayılan ışınları tarağın önüne koyarak paralel ışınlar elde ediniz. Bu paralel ışınların merceğe gelmesini ve mercek tarafından kırılan ışınların izlediği yolu gözlemleyiniz. 6. Işık kaynağını ileri geri hareket ettirerek ışınların mercekten geçtikten sonra bir noktada toplanmasını sağlayınız. 7. Etkinliğin 3, 4, 5 ve 6. uygulama basamaklarını kalın kenarlı mercekle yineleyiniz. 8. Işığı hangi merceğin bir noktada topladığını, hangi merceğin dağıttığını belirleyiniz. Sonuç Yazıların görüntüsünü hangi mercekte büyük, hangi mercekte küçük olarak gördünüz?
  • Cevap: İnce kenarlı Mercek yapısı itibariyle, belirli mesafe aralıklarında düz ve büyük bir görüntü oluşturmaktadır. Kalın kenarlı mercekte ise daha küçük görünür.
Paralel ışık demeti, merceklerden geçerken nasıl yol aldı?
  • Cevap: İnce kenarlı mercekten geçerken toplandı kalın kenarlı mercekten geçerken ise dağıldı.
Işığı hangi mercek bir noktada topladı, hangi mercek dağıttı?
  • Cevap:  Üzerine gelen paralel ışınları kırarak bir noktada toplayan mercekler ince kenarlı merceklerdir. Paralel ışınları dağıtarak kıran merceklere kalın kenarlı mercekler denir.
[syf]7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Cevapları Yıldırım Yayınları Sayfa 172[/syf]

Bir ışık demeti bir cisimle karşılaştığında ışınların bir bölümü yansıyabilir, bir bölümü soğurula- bilir, cisim saydamsa bir bölümü de cismin içinden geçebilir. Saydam bir cismin içinden geçen ışık kırılır. Bir cisimden yayılan ya da yansıyarak gelen ışık ışınlarının ortam değiştirirken kırılması, bu ışınların farklı bir yerden geliyormuş gibi algılanmasına neden olur. Nitekim bu farklı yerde de cismin optik bir görüntüsü oluşur. Bu görüntü gerçek (Fotoğrafı çekilebilir ya da ekrana yansıtılabilir.) olabileceği gibi sanal (Mikroskopta olduğu gibi ancak merceğin içinden bakılarak görülebilir.) da olabilir. Mercekler, ışığı kırarak görüntü oluşturur. Bir mercek üzerine herhangi bir doğrultuda gönderilen ışık, merceğe girerken ve mercekten çıkarken iki kez kırılmaya uğrar. Merceklere gelen ve mercekler tarafından kırılan ışınların yolu asal eksen adı verilen bir doğruya göre tanımlanır. Asal eksen, merceklerin tam ortasını kürenin merkeziyle birleştirdiği düşünülen bir eksendir.

Yandaki şekilde, ince kenarlı merceğin asal eksenine paralel gelen ışık ışınlarının mercekten geçişi ve geçtikten sonraki izlediği yollar gösterilmiştir. Işık ışınları mercekten geçerken ve mercekten geçtikten sonra iki kez kırılır. Mercekten geçen ışık ışınları bir noktada toplanır. Bu nokta ince kenarlı merceğin odak noktasıdır. Işık ışınları bu noktadan sonra yayılmalarına devam eder. Mercek ile odak noktası arasındaki mesafeye de odak uzaklığı adı verilir. Yandaki şekilde, kalın kenarlı merceğin asal eksenine paralel gelen ışık ışınlarının mercekten geçişi ve geçtikten sonra izlediği yollar gösterilmiştir. Kalın kenarlı mercekte de ışık ışınları mercekten geçerken ve mercekten geçtikten sonra iki kez kırılır. Mercekten geçen ışık ışınları bir noktadan çıkıyormuş gibi dağılarak kırılır. Kırılan ışık ışınlarının uzantıları ışığın geldiği taraftaki bir noktada toplanır. Bu nokta kalın kenarlı merceğin odak noktasıdır. Odak noktası Odak uzaklığı İnce kenarlı merceklerin ışığı bir noktada toplaması bazen istenmeyen durumların ortayı çıkmasına neden olabilir. Bu olumsuzlukların neler olabileceğini bir etkinlik yaparak öğrenelim.

  • Cevap: Bu sayfada soru bulunmamaktadır.
“7. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Yıldırım Yayınları Sayfa 171-172 Cevapları” beğendiyseniz sosyal medyada paylaşabilir ve  aşağıda bulunan emojilerle duygularınızı ifade edebilirsiniz :)