“10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Sayfa 48 Meb Yayınları” ulaşabilmek ve dersinizi kolayca yapabilmek için aşağıdaki yayınımızı mutlaka inceleyiniz.

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Meb Yayınları Sayfa 48


METİN VE TÜRLE İLGİLİ AÇIKLAMALAR Okuduğunuz metin, Hazreti Ali’nin kahramanlığını anlatan bir cenkname örneğidir. Cenknameler, dinî konulu destan tipi hikâye örneğidir. Metinde Müslümanların Hayber Kalesi’ni nasıl fethettikleri anlatılır. Fetih anlatılırken Hazreti Ali’nin olağanüstü kahramanlıkları ve üstün gayretleri dile getirilir. Cenknamelerin genel özellikleri şunlardır: Türk edebiyatında XIII. yüzyıldan itibaren yaygınlaşır. Kuşaktan kuşağa aktarılan sözlü ürünlerdir. ^ Nazım veya nesir biçiminde yazıya aktarıldığı gibi bazı örneklerinde de nazım ve nesir bir aradadır. Müslümanların mücadeleleri, Hazreti Ali’nin kahramanlığı çerçevesinde anlatılır. Dinî konulu olduğu için cenknamelerde gazi tipi ön plana çıkarılır. METNİ ANLAMA VE ÇÖZÜMLEME
Soru: 1) Metinde bazı olayların anlatımına geçmeden önce kullanılan “Râviyân-ı ahbâr nâkilân-ı âsâr şöyle rivayet ederler” cümlesi halk hikâyeciliğinde döşeme adını alır. Rivayet etme ifadesi cenknamelerin hangi yönünü ortaya koyar? Açıklayınız.
  • Cevap: "Rivayet etme" ifadesi, cenknamelerin sözlü kültüre dayandığını ve olayların dilden dile aktarıldığını gösterir. Olaylar halkın arasında büyüyerek ve şekil alarak anlatılır, bu da hikâyelerin destansı ve dinî bir havaya bürünmesini sağlar.

Soru: 2) O sırada Hazret-i Ali’nin mübarek gözleri ağrıyordu, son derece sıkıntılı bir durumdaydı. Ashabın ileri gelenleri, “Hiç değilse Ali hasta olmasaydı, leşkere güç verir, yardım ederdi!” diye hayıflanıyorlardı. Yukarıdaki paragrafta altı çizili kelime ve kelime grupları anlatıcının bakış açısı ile ilgili size neler düşündürür? Açıklayınız.
  • Cevap: Bu ifadeler, anlatıcının hâkim (ilahi) bakış açısına sahip olduğunu gösterir. Anlatıcı, Hazreti Ali’nin göz ağrısı gibi fiziksel durumunu ve sıkıntılarını bilmekte, ayrıca sahabelerin iç dünyasındaki duygusal tepkileri (hayıflanmaları) de anlatmaktadır.

Soru: 3) Metinde Hazreti Ali’nin hangi özellikleri ön plana çıkarılmıştır? Düşüncelerinizi açıklayınız.
  • Cevap: Metinde Hazreti Ali’nin cesareti, gücü ve inançlı kişiliği ön plana çıkarılmıştır.

Soru: 4) Metinden hareketle cenknamelerdeki temel çatışmanın ne olabileceği hakkında çıkarımlarda bulununuz.
  • Cevap: Temel çatışma, Müslümanlarla Müslüman olmayanlar arasındaki mücadele üzerine kuruludur. Müslümanlar, Allah’ın emriyle iman etmeyenlerle savaşır ve İslam’ı yaymak için mücadele eder.

Soru: 5) Hayber Kalesi’nin fethini gören biri olsaydınız olayları arkadaşlarınıza nasıl anlatırdınız?
  • Cevap: Metindeki gibi uzun ve abartılı ifadeler kullanmazdım. Daha gerçekçi ifadeler seçerdim.

Soru: 6) Kerem ile Aslı halk hikâyesiyle Hayber Kalesi Cengi’nin benzerliklerini söyleyiniz.
  • Cevap: Kerem ile Aslı ve Hayber Kalesi Cengi hikâyeleri arasında bazı benzerlikler vardır. Her iki hikâyede de kahramanlar büyük zorluklarla karşılaşır ve inançlarıyla mücadele ederler. Kerem, aşkı için engelleri aşarken; Hazreti Ali, düşmanlarla savaşır ve mucizevi olaylar yaşanır. Her iki hikâyede de kahramanlık ve olağanüstü olaylar ön plandadır.

Soru: Aşağıdaki parçada geçen fiilimsilerin altını çiziniz. Bu fiilimsilerin işlevlerini açıklayınız.
  • Cevap:
Hemen tellallar çıkarıldı. “Arap olsun olmasın bütün Müslümanlar gazaya hazır olsun!” diye nida ettirildi. Nidayı duyanlar hemen evlerine koştular, hazırlıklarım yapıp Mescid-i Nebi’de toplandılar. (duyanlar, yapıp) Çevredeki köylere, kabilelere de haberciler gönderildi. () Resul aleyhisselam silahlarını kuşanıp bir ata bindi. İslam sancağını Muaz bin Cebel’e verdi. Çevreden gelecekleri beklemek üzere İslam leşkerini Tihame sahrasına kondurdu. (kuşanıp, gelecekleri, beklemek)
Soru: Sınıfta üç gruba ayrılınız. Kazılık Koca Oğlu Yigenek Destanını Beyan Eder Hanım Hey, Kerem ile Aslı ve Hayber Kalesi Cengi metinlerini gruplar arasında paylaşınız. Bu hikâyeleri tanıtan kısa film, film şeridi ya da sunu hazırlayınız.
  • Cevap:

1. Kazılık Koca Oğlu Yiğenek Destanı: Kazılık Koca Oğlu Yiğenek Destanı, Dede Korkut Hikâyeleri'nden biridir. Bu hikâyede, Kazılık Koca’nın oğlu Yiğenek’in babasını esaretten kurtarma mücadelesi anlatılır. Yiğenek, düşmanların eline esir düşen babası Kazılık Koca'yı kurtarmak için büyük bir cesaretle savaşır. Hikâye, kahramanlık, aile bağları ve fedakârlık üzerine kuruludur ve yiğit bir evladın babasına olan sadakatini ön plana çıkarır.
2. Kerem ile Aslı: Kerem ile Aslı, Türk halk edebiyatının en bilinen aşk hikayelerindendir. Kerem, padişah oğlu, Aslı ise Ermeni bir papazın kızıdır. İki genç birbirine aşık olur fakat Aslı’nın babası bu aşka karşı çıkar ve kızını kaçırır. Kerem, sevgilisini bulmak için uzun ve zorlu bir yolculuğa çıkar. Kerem, sonunda Aslı’yı bulur ancak trajik bir sonla aşkları tamamlanır. Bu hikâye, aşkın fedakarlık gerektiren bir yolculuk olduğunu anlatır.
3. Hayber Kalesi Cengi: Hayber Kalesi Cengi, İslam tarihinin önemli savaşlarından biri olan Hayber Kalesi’nin fethini anlatır. Hz. Ali, İslam ordusunun başında Hayber Kalesi’ni fethetmek üzere büyük bir savaş verir. Bu hikâyede Hz. Ali'nin cesareti ve kahramanlığı öne çıkar. Hikaye, İslamiyet’in yayılmasında büyük rol oynayan bu zaferin destansı bir anlatımıdır ve kahramanlık, iman ve cesaret temaları işlenir.

10. Sınıf Meb Yayınları Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı Sayfa 48 Cevapları ile ilgili aşağıda bulunan emojileri kullanarak duygularınızı belirtebilir aynı zamanda sosyal medyada paylaşarak bizlere katkıda bulunabilirsiniz.